Internt referansenummer:B-000023
Kilde:
Segn og tru – Folkeminne frå Møre
Samla av Martin Bjørndal
NORSK FOLKEMINNELAG NR. 64
OSLO 1949
Klikk her for å lese ”Føreord”
Klikk her for å lese en kort biografi om Martin Bjørndal.

 

Mat og måltid rundt 1860-70 åra

Bildet er kun et illustrasjonsbilde og er malt av Nils Gustav Wentzel.

Åbit (kl. 5-6)

Knappdrikke eller varm mjølk. Byggkake med smør, ost eller mysebrøm.

Frukost (kl. 8-9).

Grautstykke i kokt mjølk (Fjølgagraut). Rekling av kveite, eller hå, steikt på glo. Dertil flatbrød, og varm surmjølk. Spikekjøt eller spikeflesk eller morpylse og flatbrød og varm surmjølk. Um sumaren flatbrød brote i stykke med mjølk og gjerne litt rjøme uppå. Dette kallar dei på Sunnmøre soppe, andre stader soll.

Middag (Durur) kl. 12.

Kveitesodd:
Turka spikesalta kveite (godt utvatna, høveleg til supe) skorne i stykke og lagt i gryta sist i kokinga. Kålrot, byggryn, poteter, timian. Alt kokt i same gryte.

Kveitesoddet vart uppaust i eit stort fat. Frå fatet vart det so delt på tallerkar og ete med flatbrød til. Kniv og skei vart nytta.

Sildesodd:
Fersk storsild, skorne tvers over i 4-5 stykke. Kålrot, poteter, salt, timian, tilsett jamning. Silda vart lagt i til sist og gjeve berre eit oppkok. — Vart ete med skei og kniv, og med flatbrød til. Kokt i same gryte.

Betasupe (Brennsnut):
Salt eller ferskt kjøt skore i små stykke. Grønsaker, gryn, erter, løk og matpeppar,

Sildegryn:
Godt utvatna spikesild, kålrot, poteter, alt skore i små stykke. Fin turka kjøtknok i gryta til smak. Gryn, erter, timian og løk. Silda vart rensa og lagt i til sist.

Lapskaus:
…som vanleg.

Fersk eller salta fisk:
Dette vart tilstellt i ymse variasjonar med poteter og ofte litt steikt flesk attåt. Byggsupe kokt i vatn. — Elles var supemokket gjerne sur mjølk eller syre.

Feittrøre:
Gnidde kokte poteter, tilsett kjøtkraft og kjøtfeitt.

Tjukkerter:
Gule erter lagde i vatn natta over, vert kokt møyre. Godt utvatna flesk og poteter. Kokt i same gryte.

Kytt og ball:
Ferskt eller salta kjøt eller flesk, kålrot, skrella poteter vert kokt. Litt løk og matpepar. Potetene til ballen vert raspa, tilsett mjøl og høveleg salt og vert laga med handa til ball. Inne i ballen bør helst vere eit lite stykke flesk. Alt vert kokt i same gryte, og krafta vert nytta som supe.

Mylje:
Smuldra flatbrød, karva poteter og god varm kjøtkraft og feitt frå middagskokinga vert aust over brødet til det vert mjukt og blautt.

Sunnmagar (av sumjemagar, — torskemagar):
Torskemagane vart salta, kokte og etne med smør, flatbrød og kokte poteter.

Gamaldags fiskeball:
Fisk av sei eller hyse tilsett karvi og salt vert gnidd med klubbe og spedd med mjølk til høveleg deig og laga med handa til ball og kokt. – Servert med steikt flesk og surmjølk til.

Svinesmør (smult) vart ofte nytta attåt saltfisk og stundom på kake.

Non (kl. 4-5).

Karvi-te, surmjølk, lett-øl, flatkake, rugkake, lefse og potetkake. Smør og mysebrøm. Til nysteikte kaker vart det ofte brukt spikesild eller turrsild istadenfor smør.  — Steikt flesk med brødgraut og flatbrød vart mykje nytta.

Kveldsmat (Nattvor).

Graut med syreblande eller surmjølk. Sumar og haust vart det tidt bruka fersk småsei og lever, flatbrød og syre eller surmjølk. Um vinteren fersk torsk, rogn og lever med flatbrød.

Turrfisk og turrsild var det alltid høve tål å ete kva tid det var på dagen, og det var utruleg kva born og ungdom gnog i seg av slik turrmat.

Helg, høgtid og festmat.

Morgonmat:
Kaffi, lefse, rognkake, vaflar, smør, surost eller mysebrøm.

Mylje kl. 10-12.

Middag kl. 3-4:
Kjotsødd og ball, kveitesodd.

Kveldsmat:
Ymse variasjonar av graut.

Brødsortar.
Lefse, flatbrød, feittbrød, byggkake, potetkake, snika¬lefse, hådravle, rognkake, skålkaker, vaflar, rugkake, sikta-kake og ølost.

Etter fru Laura Nilsen, Husøy, Ona.

 

Legg igjen en kommentar

Din e-postadresse vil ikke bli publisert. Obligatoriske felt er merket med *